قۇتبۇللا خوجام ۋە ئۇنىڭ مازىرى

مۇھەممەدئىمىن قۇربان تۇغلۇق چاقماق دەريا ۋادىسىنىڭ غەربىدە ، قىزىل دەرياسىدىن بۇ ۋادىغا سۇ كېلدىغان قەدىمى ھەم مەشھۇر ئۆستەڭ __ ئاۋات ئۆستىڭنىڭ جەنۇبى قىرغىقى ، قەشقەر_ ئۈرۈمچى تاشيۇلىنڭ غەرىب تەرپىدە <<قۇتبۇللا خوجام >> نامىدا ئاتىلىپ يىراق – يېقىنغا مەشھۇر بولغان بىر مازار بۇلۇپ ، كىىشلەر بۇ مازارنى زىيارەت قىلىپ تۇرىدۇ .ئۇقۇمۇشسۆزداۋامى

خەتكۈچلەر:
تەۋەلىك: * تارىخىي شەخسلىرىمىز، * دىنىي تارىخىمىز، * ماكان تارىخىمىز

كۇماراجىۋا ۋە ئۇيغۇر تېبابەتچىلىكى

كۇماراجىۋا ۋە ئۇيغۇر تېبابەتچىلىكى

ئۆمەرجان ھەسەن بوزقىر ﺋﻪﺟﺪادﻟﯩﺮﯨﻤﯩﺰدﯨﻦ ﻳﯧﺘﯩﺸﯩﭗ ﭼﯩﻘﻘﺎن ﺋﻪﻟلاﻣﯩﻠﻪرﮔﻪ ﮬﯚرﻣﻪت ﻧﻪزﯨﺮﯨﻤﯩﺰ ﺑﯩﻠﻪن ﺑﺎﻗﯩﺪﯨﻐﺎن ﺑﻮﻟﺴﺎق، ﺋﯘلارﻧﯩﯔ ﺋﯩﭽﯩﺪە ﻳﺎﻟﻐﯘز ﺋﯩﻠﯩﻢ ﺳﺎﮬﻪﺳﯩﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮەر ﺗﯜرﯨﺪﯨلا ﺗﺎﻛﺎﻣﯘﻟﻠﯘﻗﻘﺎ ﻳﯧﺘﯩﺶ ﺑﯩﻠﻪﻧلا ﻛﯘﭘﺎﻳﯩﻠﻪﻧﻤﻪي، ﺷﯘ دەۋر ﺋﯩﻠﯩﻢ ﺳﺎﮬﻪﺳﯩﻨﯩﯔ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﺗﯜرﻟﯩﺮﯨﺪﯨﻤﯘ ﻳﯧﺘﯜﻛﻠﯜك دەرﯨﺠﯩﺴﯩﮕﻪ ﻳﻪﺗﻜﻪن ﻣﯘﺗﻪﭘﻪﻛﻜﯘر، ﺋﺎﻟﯩﻢ، ﺋﻪدﯨﺒﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰﻧﯩﯔ ﻧﯘرﻏﯘن ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﺑﺎﻳﻘﺎﻳﻤﯩﺰ. ﺷﯘلار ﻗﺎﺗﺎرﯨﺪا ﺗﻪرﺟﯩﻤﯩﺸﯘﻧﺎﺳﻠﯩﻖ، ﭘﻪﻟﺴﻪﭘﻪ، ﺋﻪدەﺑﯩﻴﺎت، ﻣﺎﺋﺎرﯨﭗ ﺳﺎﮬﻪﺳﯩﺪە زور ﺋﯘﺗﯘق ﻗﺎزﯨﻨﯩﭗ ﺗﺎرﯨﺦ ﺑﯧﺘﯩﺪﯨﻦداۋامى

خەتكۈچلەر: ،
تەۋەلىك: * تارىخىي شەخسلىرىمىز، * تىبابەت تارىخىمىز، * دىنىي تارىخىمىز

سۇتۇق بۇغراخان ۋە ئۇيغۇرلارنىڭ ئىسلام دىنىنى قۇبۇل قىلىشى

سۇتۇق بۇغراخان ۋە ئۇيغۇرلارنىڭ ئىسلام دىنىنى قۇبۇل قىلىشى

ئۇيغۇرلارنىڭ ئەجدادلىرى ئەڭ قەدىمقى زاماندىن تارتىپ شامان دىنىغا ئېتقات قىلىپ كەلگەندى. بۇدىن كۆك تەڭرىچىلىك دىنى دەپمۇ ئاتىلىپ.ھونلار دەۋرىدىن تارتىپ (مىلادىدىن بىرنەچچە ئەسىر بۇرۇنلا)مىلادىنىڭxئەسىرگىچە پۈتۈنتۈركى خەلىقلەرنىڭ كۆپ قېسىمى ئېتقات قىلىپ كەلگەن دىن بولغان. شەرقى ئۇيغۇرلار (ھازىرقى موڭغۇلىيە ۋە ئۇنىڭغا قوشنا بولغان جايلاردا ياشىغان ئۇيغۇرلار)مىلادىنىڭ 8-ئەسىردە ئۇيغۇر- ئۇرخۇنقاغانلىقىنىڭ قاغانى بوگو قاغاننىڭ تەشەببۇسىداۋامى

خەتكۈچلەر: ،
تەۋەلىك: * دىنىي تارىخىمىز، * سىياسىي تارىخىمىز

ئىسلامىيەتتىن ئىلگىرىكى ئۇيغۇر ئەدەبىياتىدىكى يار ئوبرازى

ئىسلامىيەتتىن ئىلگىرىكى ئۇيغۇر ئەدەبىياتىدىكى يار ئوبرازى

نەزىرە مۇھەممەد سالىھ يار ئەسلى مەنىسىدە دوست، ھەمراھ مەنىسىدىكى پارىسچە سۆز بۇلۇپ، ئىسلامىيەتتىن ئىلگىرىكى ئۇيغۇر ئەدەبىياتىدا«قاسىنچىغ»،«ئۆزكىيە»،«ئەش» شەكىللىرىدە ئۇچرايدۇ. ئەمەلىي پاكىت شۇنى كۆرسىتىدۇكى، ئىسلامىيەتتىن ئىلگىرىكى ئۇيغۇر ئەدەبىياتىدا يار ئوبرازى كەمدىن-كەم ئۇچرايدۇ. ئۇيغۇر كىلاسسىك ئەدەبىياتىنىڭ باشلىنىش نۇقتىسى ھېسابلانغان ئەڭ قەدىمكى ئەپسانە، رىۋايەت، قوشاقلاردىن تاكى 10-ئەسىرنىڭ ئالدىنقى يېرىمىدىكى قاراخانىلارنىڭ ئىسلام دىنىنى قۇبۇل قىلغىچەداۋامى

خەتكۈچلەر: ، ،
تەۋەلىك: * دىنىي تارىخىمىز، * مەدەنىيەت تارىخىمىز

ئۇيغۇر مەدەنىيەت تارىخىدا مانى دىنىنىڭ تەسىرى

ئۇيغۇر مەدەنىيەت تارىخىدا مانى دىنىنىڭ تەسىرى

يۈسۈپجان ياسىن مانى دىنى يەنە مانىچىلىك ياكى مانىخېزم دەپمۇ ئاتىلىدۇ. مىلادى 3- ئەسىرنىڭ ئاخىرىدا ئىرانلىق مانى تەرىپىدىن يارىتىلغان بۇ دىننىڭ شۇ ۋاقىتقا قەدەر بىلىنگەن پۈتكۈل دىن سىستېمىلىرىنىڭ ھەقىقىي بىر سېنتىزى ئىكەنلىكى ئالغا سۈرۈلمەكتە. مانى دىنى ئەسلىدە زەردۈشت دۇئالىزمى، بابىلونىيە فولكلورى، بۇددىزم ئەخلاق چۈشەنچىسى ۋە خرىستىئان ئەقىدىلىرىنىڭ بىرىكىشىدىن ھاسىل بولغان بىرداۋامى

خەتكۈچلەر: ، ، ، ،
تەۋەلىك: * دىنىي تارىخىمىز، * مەدەنىيەت تارىخىمىز

تۈركچە تۇنجى ‹‹قۇرئان›› تەرجىمىسى ۋە ئۇنىڭدىكى ئىسلامىي ئاتالغۇلارنىڭ تۈركچە ئىبارىلىرى ھەققىدە

تۈركچە تۇنجى ‹‹قۇرئان›› تەرجىمىسى ۋە ئۇنىڭدىكى ئىسلامىي ئاتالغۇلارنىڭ تۈركچە ئىبارىلىرى ھەققىدە

ئەمەك ئۈشەنمەز تۈركچىدىن يۈسۈپجان ياسىن ئۇيغۇرچىلاشتۇرغان قىسقىچە مەزمۇنى تۈرك تىلىنىڭ تارىخىي دەۋرلىرى تەتقىقاتىدا قۇرئان تەرجىمىلىرىنىڭ ئۆزىگە خاس بىر ئورنى ۋە ئەھمىيىتى بار. تەسىرى كۈچلۈك سۆز – جۈملىلەر بىلەن ئىشلەنگەن بۇ تەرجىمىلەردە ھەر بىر ئىپادە ئۈچۈن تۈرلۈك تەڭداش ئىبارىلەر قوللىنىلغان. بۇ ماقالىدا تۈرك تىلىنىڭ نەچچە يۈز يىل بۇرۇنقى مەنا ۋە سۆزلۈكداۋامى

خەتكۈچلەر: ، ،
تەۋەلىك: * دىنىي تارىخىمىز

قاراخانىيلار دەۋرىدىكى ئىسلام مەدەنىيىتى

قاراخانىيلار دەۋرىدىكى ئىسلام مەدەنىيىتى

نۇرمەمەت توختى ئۇيغۇرلارنىڭ ئەجدادلىرى ۋە ئۇيغۇر ئېتنىك تەركىبىگە سىڭىپ كەتكەن ئۇرۇقداش خەلقلەر ئوتتۇرا ئاسىيا مىللەتلىرى ئىچىدە ئولتۇراق تېرىم مەدەنىيىتىگە بۇرۇن قەدەم قويغان بۇلۇپ سودا-ئىقتىساد ۋە مەدەنىيەت ئالماشتۇرۇش جەھەتتىكى ماھارىتى، شەھەر-قەلئە ھاياتى، يېزىق ۋە ئەدەبىي تىل جەھەتتە ئالدىنقى ئورۇندا تۇرغانلىقى. شامانىزمنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ئىپتىدائىي ئېتقاد ئەقىدىلىرىدىن ئاللىبۇرۇن ئاساسىي ئالاقىنى ئۈزۈپ،داۋامى

خەتكۈچلەر: ،
تەۋەلىك: * دىنىي تارىخىمىز، * مەدەنىيەت تارىخىمىز

ئوتتۇرا ئاسىيا ۋە ئۇيغۇرلاردا ئىسلامىيەت

ئوتتۇرا ئاسىيا ۋە ئۇيغۇرلاردا ئىسلامىيەت

ئابدۇشۈكۈر مۇھەممەتئىمىن ئىسلامىيەت ھەققىدىكى كۆپ ئەسەرلىك ئىلمىي تەتقىقات نەتىجىلىرىنىڭ ئاقىلانە يەكۈنلىرى ئىسلامىيەت ھادىسىسىنىڭ ئەينى يىللاردىكى نۇقۇل دىنىي ـ ئىسلاھاتچىلىق ھەرىكىتى،ياكى نوقۇل ئىسلامىيەت ئىلاھىيەتچىلىكى ئېتىقادى كاتېگورىيلىرى بىلەن چەكلىنىپ قالمايدىغان تېخىمۇ كەڭ كاتېگورىيلىك قىممەتكە ـ ئىسلامىيەت قىممىتىگە ئىگە ئىكەنلىكىنىتەستىقلىدى.ۋەھالەنكى،ئسىلامىيەت مەدەنىيىتى تېگى ـ تەكتىدىن ئالغاندا، ئىنسانىيەتنىڭ ئالەمشۇمۇل تارىخىي مەەنىيەت ئۆركىشىنىڭ ئوتتۇرا ئەسىر ئەرەبداۋامى

خەتكۈچلەر:
تەۋەلىك: * دىنىي تارىخىمىز

20 – ئەسىردىكى ئىسلاھاتچى – ئابدۇقادىر داموللام

20 – ئەسىردىكى ئىسلاھاتچى – ئابدۇقادىر داموللام

ئىسلاھات ئىنسانىيەت تارىخدىكى يورۇق تېما. ئىسلاھات-ياخشىلاش، تۈزىتىش، ئۆزگەرتىش دىمەكتۇر.يەنى، ۋاقتى ئۆتكەن كونا تۈزۈم، كونا مەدەنىيەت ۋە كونا ئىدىيەلەرنى زامانغا لايىقلاشتۇرۇپ، تۈزىتىپ، گاھىلىرىنى ئۆزگەرتىپ ھاياتى كۈچكە باي يىڭى تۈزۇم، يىڭى مەدەنىيەت ۋە يىڭى ئىدىيەنى يارىتىش ياكى ئومۇملاشتۇرۇشىنى كۆرسىتىدۇ. ئىسلاھات شەكىل كۆپ خىل، ئۈنۈمى پەرقىلىق بولسىمۇ بىراق ئورتاقىلىقى شۇكى، بارلىق ئىسلاھات ئىنتايىنداۋامى

خەتكۈچلەر:
تەۋەلىك: * تارىخىي شەخسلىرىمىز، * دىنىي تارىخىمىز، * مائارىپ تارىخىمىز

تارىخى ھەمىدى

نەشرگە تەييارلىغۇچى: ئەنۋەر بايتۇر بۇ ئەسەر 1988- يىلى مىللەتلەر نەشرىياتى تەرىپىدىن نەشر قىلىنغان 1- نەشرى 2- باسمىسىغا ئاساسەن تورغا يوللاندى.

خەتكۈچلەر:
تەۋەلىك: * تارىخي ئەسەرلەر، * دىنىي تارىخىمىز، * مەدەنىيەت تارىخىمىز
يېڭى يازمىلار