ئۇيغۇر دولان مۇقام – مەشرەپلىرىدىكى تۆت پەسىل ئوبرازى

ئۇيغۇر دولان مۇقام - مەشرەپلىرىدىكى تۆت پەسىل ئوبرازى

ھۈسەنجان نامان ﺋﯘﻳﻐﯘرلارﻧﯩﯔ ﻣﻪدەﻧﯩﻴﻪت ﻣﯩﺮاﺳﻠﯩﺮى ﺋﯩﭽﯩﺪە «ﺋﯘﻳﻐﯘر ﺋﻮن ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻣﯘﻗﺎﻣﻰ» دۇﻧﻴﺎ ﺟﺎﻣﺎﺋﻪﺗﭽﯩﻠﯩﻜﯩﮕﻪ ﺗﻮﻧﯘﻟﻐﺎن، ﺋﺎلاﮬﯩﺪە ﻛﯚزﮔﻪ ﺗﺎﺷﻠﯩﻨﯩﭗ ﺗﯘرﯨﺪﯨﻐﺎن ﻣﻪدەﻧﯩﻴﻪت ﺑﺎﻳﻠﯩﻘﻰ، ﻣﻪدەﻧﯩﻴﻪت ﻣﯩﺮاﺳﻰ، ﻣﻪدەﻧﯩﻴﻪت ﺋﻪﯕﮕﯜﺷﺘﯩﺮﯨﺪۇر. ﺋﯘﻳﻐﯘر ﻣﻪدەﻧﯩﻴﻪت – ﺳﻪﻧﺌﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﮔﯜﻟﺘﺎﺟﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎن «ﺋﻮن ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻣﯘﻗﺎم» ﺗﯩﻠﻐﺎ ﺋﯧﻠﯩﻨﺴﺎ، ﻛﯩﺸﯩﻠﻪرﻧﯩﯔ ﻛﯚﯕﻠﯩﮕﻪ ﺳﯜﻛﯜﺗﻜﻪ ﭼﯚﻣﮕﻪن ﺗﻪﻛﻠﯩﻤﺎﻛﺎن ﭼﯚﻟﻠﯜﻛﻰ ﻛﯧﻠﯩﺪۇ. ﭼﯜﻧﻜﻰ، ﺗﻪﻛﻠﯩﻤﺎﻛﺎﻧﺪﯨﻜﻰ ﺋﺎﺟﺎﻳﯩﭗ ﺳﯩﺮ – ﮬﯧﻜﻤﻪﺗﻠﻪر «ﺋﯘﻳﻐﯘر ﺋﻮن ﺋﯩﻜﻜﻰداۋامى

خەتكۈچلەر:
تەۋەلىك: ئەدەبىي تەتقىقات، شەخس-ئوبرازلار

نەسىردىن ئەپەندى كىم ؟

نەسىردىن ئەپەندى كىم ؟

  نەسرىدىن ئەپەندىنىڭ تارىخىي شەخس ياكى خەلق ئەدەبىياتىدىكى غايىۋى ئوبراز ئىكەنلىكى توغرىسدا خەلقئارادىكى نوپۇزلۇق تەتقىقاتچىلار ئارىسدا ئوخشاشمىغان قاراشلار بولغان، ھەتتا نەسرىدىن ئەپەندى لەتىپىلىرى تارقالغان رايونلاردىكى خەلقلەر ئۇنى ئۆز يۇرتىدا ياشىغان دانىشمەن دەپ قاراپ كەلگەن. XIX ئەسىرنىڭ 80 – يىللىرىدا تۈركىيىلىك ئالىم مىجىت ھاسان يەرلىك ئارخىپلارنى تەكشۈرۈش ئارقىلىق، نەسرىدىن ئەپەندىنىڭ XIIIداۋامى

خەتكۈچلەر:
تەۋەلىك: ئەدەبىي تەتقىقات، شەخس-ئوبرازلار

ئەلىشىر نەۋائىينىڭ «فەرھاد ۋە شىرىن» داستانى

ئەلىشىر نەۋائىي

ئې.ئې، بېرتېلس تۈركچىدىن يۈسۈپجان ياسىن ئۇيغۇرچىلاشتۇرغان بۇ ماقالىنى بۈيۈك شائىر ئەلىشىر نەۋائىي تۇغۇلغانلىقىنىڭ 570 يىللىقىغا بېغىشلايمىز «1» ھەربىي يۈرۈشلىرىدە ھىندىقۇشتىن ئاق دېڭىزغىچە بولغان كەڭ زىمىننى ئىشغال قىلغان ھارماس فاتىھ تىمۇر 1405-يىلى ھايات بىلەن مەڭگۈلۈك خوشلاشتى. ۋارىسلىرى(ئادەتتە «تىمۇرىيلار» دەپ ئاتىلىدۇ) ئارىسىدا ئۇنىڭ مىراسلىرىنى بۆلۈشىۋېلىشتەك مۇھىم بىر ۋەقە ئوتتۇرىغا چىقتى. تىمۇرنىڭ تۆتداۋامى

خەتكۈچلەر: ، ، ، ، ،
تەۋەلىك: ئەدەبىي تەتقىقات، شەخس-ئوبرازلار

تارىخىمىزدىكى ئاياللار ئوبرازى

تارىخىمىزدىكى ئاياللار ئوبرازى ، ئاماننىساخان

پەرھات جىلان ئىنسانلارنىڭ ئانىلارنى ئۇلۇغلاش ئىدىيىسى ئىپتىدائىي جامائە تۈزۈمى تۇرغۇزۇلغان ئەڭ قەدىمكى دەۋرلەردىلا باشلانغان.ئىنسانلار ئىجتىمائىي مەخلۇقات سۈپىتىدە تىرىكچىلىك قىلىشقا باشلىغان ئاشۇ يىراق ئۆتمۈشتە ئاتىلىق ئۇرۇقداشلىق تۈزۈمى ئورنىتىلغان بولۇپ،قانداشلىق مۇناسىۋىتى ئاساسىدا تىكلەنگەن مۇئەييەن كىشىلەر توپى يەنى مۇئەييەن ئۇرۇق ئانىلارنى مەركەز قىلىپ تەشكىللىنەتتى.ئۇرۇق-تۇغقانچىلىق مۇناسىۋىتى ئانا تەرەپنى ئاساس قىلاتتى.ئاياللار ئۇرۇق –جامائە ئىچىدە ھۆكۈمرانلىقداۋامى

خەتكۈچلەر:
تەۋەلىك: ئەدەبىي تەتقىقات، شەخس-ئوبرازلار

«يىگانە ئارال» دا چاقنىغان مىللىي روھ ۋە ئانارخان ئوبرازى ھەققىدە

تەكلىماكان، خوراز، ئۇرۇمچى

جېلىل ئاۋۇت « تەكلىماكاننى ھاياتلىق ماكانىغا ئايلاندۇرۇپ ياشاپ كېلىۋاتقان ئەمگەكچان» ئۇيغۇر خەلقىنىڭ 20-ئەسىرنىڭ 30-يىللىرىدىكى مىللىي روھى، ئۆرۈپ ئادىتى،ماددىي تۇرمۇش ۋە مەنىۋىي پائالىيەتلىتلىرى ھەم ئاچچىق قىسمەت لىرنىڭ روشەن كارتىنىسىنى سىزىپ بەرگەن يىرىك ئەسەر- «يىگانە ئارال» ئەختەم ئۆمەرنىڭ تۇنجى نەشىرقىلىنغان رومانى بولۇپ، مەن بۇ روماننى زور قىزىقىش ئىچىدە ئوقۇپ تۈگەتكىنىمگە بەش يىلدىنداۋامى

خەتكۈچلەر:
تەۋەلىك: ئەدەبىي تەتقىقات، شەخس-ئوبرازلار

پەسىل ئەلچىسى، ساما ماھىرى

قەشقەر ھەققىدە قوشاق

خۇدابەردى ئابدۇللا خەلقىمىز ئۆزىنى سۆيگەن ئوغلىغا ھەرقاچان كەڭ قۇچاق ئاچىدۇ، ئۇنىڭغا سۆيۈملۈك نام بېرىدۇ. ‹‹چاقماقجان››(1984 – يىلى ئالەمدىن ئۆتكەن) قەشقەر ئەھلىنىڭ سۆيۈملۈك ئوغلى روزىئاخۇنغا بەرگەن مۇبارەك نام. خەلق ئەقىللىق. شۇڭا ئۇلار ھەرىكىتى چاققان، گەپ – سۆزدە چېچەن بۇ ئوغلىغا شۇ نامنى بەرگەن. مەن ئېسىمنى بىلسەم، چاقماقجان كۆكلەم كېلىشى بىلەن قىشلىقداۋامى

خەتكۈچلەر:
تەۋەلىك: شەخس-ئوبرازلار

رابىيە قەشقىرى ھەققىدە رىۋايەت

بۈيۈك ئالىم مەھمۇد قەشقەرىنىڭ ئانىسى رابىيە كاشىغەرى ياش ۋاقتىدا تونۇلغان شائىرە ئىكەن. ئەمما ئۇنىڭ ئاجايىپ ئادىتى بولۇپ، ھەر ھەپتىنىڭ پەيشەنبە كۈنى شامدىن يېنىپ ئۆگزىگە چىقىپ، يۇلتۇزلارغا قاراپ، مۇناجات ئوقۇيدىكەن . تۈن نىسپى بولغاندا ھوجرىسىغا چۈشۈپ ، ئازراق غىزالىنىپ، بىردەم ئارام ئېلىپ شېئىر يازىدىكەن. ئۇنىڭغا بۇ ئىشنى ئۇستازى ئۆگەتكەن بولۇپ، يەتتەداۋامى

خەتكۈچلەر: ، ،
تەۋەلىك: ئەدىپلىرىمىز، شەخس-ئوبرازلار

نۇزۇگۇم ئۆڭكۈرىگە زىيارەت

ﺗﯘﺧﺘﻰ ﮬﺎﺟﻰ ﺭﻭﺯﻯ 2006 – ﻳﯩﻠﻰ 18-ﺳﯩﻨﺘﻪﺑﯩﺮ، ﺋﻪﺗﯩﮕﻪﻧﺪﯨﻦ ﻛﻪﭼﻜﯩﭽﻪ ﻳﺎﻗﻘﺎﻥ ﻳﺎﻣﻐﯘﺭﻳﯧﺸﯩﻠﻠﯩﺸﯩﺶ ﻧﯩﺴﭙﯩﺘﻰ ﺋﺎﻻﮬﯩﺪﻩ ﻳﯘﻗﯘﺭﻯ ﺋﺎﻟﻤﺎ – ﺋﺎﺗﺎ ﺷﻪﮬﺮﯨﻨﯩﯔ ﮬﯚﺳﻨﯩﻨﻰ ﺗﯧﺨﯩﻤﯘ ﮔﯘﺯﻩﻟﻠﻪﺷﺘﯘﺭﯞﻩﺗﻜﻪﻥ ﺋﯩﺪﻯ . _ ﻣﺎﻧﺎ ﺑﯘ ﭼﯩﺮﺍﻳﻠﯩﻖ ﻛﯘﺯﻧﯩﯔ ﮬﻪﻗﯩﻘﻰ ﺑﺎﺷﻠﯩﻨﯩﺸﻰ ،- ﺩﯨﺪﻯ ﺋﯚﻱ ﺋﯩﮕﯩﺴﻰ ﻣﯩﺮ ﺯﺍ ﺋﻪﺧﻤﻪﺕ ﺋﺎﻛﺎ ﺩﯦﺮﯨﺰﯨﺪﯨﻦ ﺳﯩﺮﺗﻘﺎ ﺯﻭﻗﻤﻪﻧﻠﯩﻚ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻗﺎﺭﺍﭖ ،_ ﺋﺎﻟﺪﯨﯖﻼﺭ ﺋﯘﭼﯘﻕ ﺋﯩﻜﻪﻥ ،ﮬﺎﯞﺍ ﺳﺎﭖ ﺋﻪﺗﺮﺍﭖداۋامى

خەتكۈچلەر:
تەۋەلىك: شەخس-ئوبرازلار

نۇزۇگۇم

بىرىنچى باب تۈمەن سۈيى قان بولۇپ ئاقتى، تۈمەن دەريا نەرە تارتتى، سۇ ئورنىدا قانلار ئاقتى.  شاھىت بولۇپ تارىخقا، مىڭلاپ نوزۇڭ نەزمە قاتتى. — خەلق داستانى «نۇزۇگۇم» دىن مىلادى 1927 – يىلى  چىڭ لەشكەرلىرى تۈمەن دەرياسىنىڭ قەشقەر شەھىرى تەرىپىدىكى قىرغىقىنى خان بېيجىڭدىن ئەۋەتكەن زەمبىرەكلەر بىلەن ئۈچ كۈندىن بېرى قاتتىق توپقا تۇتماقتاداۋامى

خەتكۈچلەر:
تەۋەلىك: شەخس-ئوبرازلار
يېڭى يازمىلار